Κι όμως υπάρχει τρόπος επανένταξης

 Αυγή
03.04.2016

Το δικαίωμα στην εργασία είναι ζωτικής σημασίας, για τη σωματική και ψυχική υγεία κάθε ατόμου αλλά και την επιβίωση του. Στην καρδιά της οικονομικής κρίσης, με τα ποσοστά ανεργίας στο ζενίθ, οι ψυχικά ασθενείς ανήκουν στις πιο ευπαθείς ομάδες, αφού κουβαλούν και το… στίγμα, με αποτέλεσμα να υφίστανται διπλό αποκλεισμό. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η συλλογική αυτοοργάνωση ανθρώπων, φαίνεται να δίνει μια διέξοδο και να ανοίγει την πόρτα στην εργασία και την ποιότητα ζωής.
Στις χώρες του ΟΟΣΑ, «το 44% των ατόμων με αναπηρία εργάζεται, ενώ στον γενικό πληθυσμό αυτό το ποσοστό είναι 75%. Αντίστοιχα, σε επίπεδο Ε.Ε., το 47,3% εργάζεται, ενώ το ποσοστό στο γενικό πληθυσμό είναι 66,9%», επεσήμανε ο διδάκτωρ Κοινωνικής Πολιτικής Μ. Θεοδωρουλάκης, από το βήμα της διήμερης πανελλήνιας συνάντησης για την Ψυχική Υγεία που διοργάνωσε η Εταιρεία Κοινωνικής Ψυχιατρικής και Ψυχικής Υγείας σε συνεργασία με την Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και το Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Ενηλίκων. «Τα νούμερα για την ψυχική ασθένεια είναι δραματικά μειωμένα: Ο ένας στους δέκα ασθενείς με βαριά ψυχική ασθένεια εργάζεται και ο ένας στους πέντε με συναισθηματική διαταραχή», πρόσθεσε.

Κοινωνικοί Συνεταιρισμοί: Ένταξη στην εργασία χωρίς να χάνονται τα επιδόματα
«Το δικαίωμα στην εργασία βρίσκεται σε διαρκή κρίση», δήλωσε παίρνοντας τη σκυτάλη ο ιατρός εργασίας Σ. Κουπίδης και πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Κοινωνικών Συνεταιρισμών Περιορισμένης Ευθύνης (ΠΟΚοιΣΠΕ).
Πρόκειται για μονάδες ψυχικής υγείας με επιχειρηματική δραστηριότητα. «Ο ρόλος τους είναι να εντάξουν στην εργασία και την απασχόληση άτομα με σοβαρά ψυχολογικά προβλήματα», επεσήμανε. Το νομικό καθεστώς που καλύπτει της ΚοιΣΠΕ ορίζει ότι όσοι ανήκουν στην ευπαθή ομάδα των ατόμων με ψυχικές διαταραχές δεν χάνουν τα επιδόματά τους.
Ο πρώτος συνεταιρισμός στην Ελλάδα δημιουργήθηκε το 2002 και μέχρι σήμερα λειτουργούν 17 Κοινωνικές Επιχειρηματικές Μονάδες που παρέχουν υποστηριζόμενη απασχόληση σε άτομα με ψυχοκοινωνικά προβλήματα, σε ένα προστατευμένο πλαίσιο εργασίας.
Οι Κοινωνικοί Συνεταιρισμοί Περιορισμένης Ευθύνης (ΚοιΣΠΕ), είναι οι πρώτες θεσμοθετημένες κοινωνικές επιχειρήσεις που λειτουργούν στην χώρα μας με τις ευνοϊκές διατάξεις του νόμου 2716/1999 περί «Ανάπτυξης και εκσυγχρονισμού υπηρεσιών ψυχικής υγείας». Στο πλαίσιο της αλληλέγγυας κοινωνικής επιχειρηματικότητας βάσει της οποίας λειτουργούν, έχουν ως στόχο την κοινωνικοοικονομική ενσωμάτωση και εργασιακή επανένταξη ατόμων τα οποία έχουν νοσήσει από ψυχικές ασθένειες, ενώ οι ΚοιΣΠΕ έχουν ως γνώμονα την παροχή υψηλής ποιότητας υπηρεσιών και προϊόντων σε ένα ανταγωνιστικό περιβάλλον.
Αυτοί οι Κοινωνικοί Συνεταιρισμοί «αποτελούν νέες καινοτόμες επιχειρηματικές παρεμβάσεις συλλογικού και αλληλέγγυου χαρακτήρα, που στοχεύουν στην κοινή ωφέλεια και στο κοινωνικό συμφέρον, και αφορούν αποκλειστικά στα άτομα με ψυχοκοινωνικά προβλήματα», τόνισε ο κ. Κουπίδης. Λειτουργούν ως μονάδες ψυχικής υγείας οι οποίες συμβάλλουν στη βελτίωση της αυτονομίας των εργαζομένων – ψυχικά πασχόντων και τη βελτίωση των ατομικών και κοινωνικών τους δεξιοτήτων για τη διατήρηση της κοινωνικοοικονομικής τους ενσωμάτωσης και εργασιακής τους ένταξης αλλά και ως επιχειρηματικές μονάδες με γνώμονα την παροχή υψηλής ποιότητας υπηρεσιών και προϊόντων σε ένα ανταγωνιστικό περιβάλλον.

Κοινωνική ασφάλιση στην ψυχική υγεία
Οι λήπτες υπηρεσιών υγείας δεν διαφοροποιούνται από τα υπόλοιπα μέλη της κοινωνίας ως προς τα συνολικά τους δικαιώματα. Εξαίρεση αποτελεί η περίπτωση κατά την οποία κάποιος έχει εξετασθεί από τα Κέντρα Πιστοποίησης Αναπηρίας (ΚΕΠΑ) και έχει κριθεί ανάπηρος με βαθμό αναπηρίας τουλάχιστον 50%. Σε αυτήν την περίπτωση δικαιούται να λάβει αναπηρική σύνταξη. Το ύψος αυτής της σύνταξης εξαρτάται από τον βαθμό αναπηρίας, από την αιτία της αναπηρίας, καθώς και από τις αποδοχές των πέντε ετών που προηγούνται της υποβολής της αίτησης συνταξιοδότησης. Υπό ορισμένες συνθήκες, οι αναπηρικές συντάξεις γίνονται μόνιμες, δηλαδή οι συνταξιούχοι δεν υποχρεούνται να επανεξετασθούν από τα ΚΕΠΑ.

Η ψυχική ασθένεια μας αφορά
Οι προκαταλήψεις και το στίγμα που συνοδεύουν την ψυχική ασθένεια, έχουν οδηγήσει στη δαιμονοποίησή της. Παρά το γεγονός ότι, σύμφωνα με στοιχεία του ΟΟΣΑ, το 25% του πληθυσμού των χωρών της Ε.Ε. παρουσιάζουν κάποια ψυχική διαταραχή ή κάποιες ήπιες ψυχικές διαταραχές, η ψυχική νόσος αντιμετωπίζεται ακόμη ως κάτι το ανοίκειο, το ξένο.
Συχνά, η ψυχική ασθένεια ταυτίζεται με την τρέλα, ο θεράποντας αποκαλείται «τρελογιατρός» και οι αναφορές των ΜΜΕ στην ψυχική νόσο, συνήθως περιορίζονται στη δημοσιοποίηση εγκλημάτων, ενισχύοντας έτσι μια στερεοτυπική αντίληψη του ψυχασθενούς ως επικίνδυνου. Στην πραγματικότητα, η ψυχική υγεία είναι περίπου εξίσου ευάλωτη με τη σωματική υγεία και μας αφορά όλους. Σε αυτό το πλαίσιο, αξίζει να αναφερθούμε σε μερικά στοιχεία που παραθέτει η Εταιρεία Κοινωνικής Ψυχιατρικής και Ψυχικής Υγείας:
* Περίπου ο μισός πληθυσμός θα παρουσιάσει κάποια ψυχική διαταραχή κατά τη διάρκεια της ζωής του.
* Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εκτιμά ότι έως το 2020 η κατάθλιψη θα είναι η δεύτερη συχνότερη ασθένεια μετά τα καρδιακά νοσήματα.
* Οι ψυχικές διαταραχές που απαιτούν τη βοήθεια ειδικού για την αντιμετώπισή τους, εμφανίζονται τόσο συχνά όσο μια μορφή καρδιοπάθειας και τρεις φορές πιο συχνά από τον καρκίνο.
* Η ψυχική ασθένεια μπορεί να προσβάλει άτομα κάθε ηλικίας, παιδιά, εφήβους, ενήλικες και ηλικιωμένους και μπορεί να παρουσιαστεί σε κάθε οικογένεια, ανεξάρτητα από τον τόπο διαμονής και το οικονομικό, κοινωνικό ή μορφωτικό επίπεδο.
* Η ψυχική ασθένεια συνοδεύεται από μύθους, στερεότυπα και προκαταλήψεις που σε συνδυασμό με την έλλειψη ενημέρωσης, δημιουργούν ένα κοινωνικό στίγμα για τις ψυχικές διαταραχές, που εμποδίζει τους ασθενείς και τις οικογένειές τους από το να ζητήσουν βοήθεια.

Το στίγμα οδηγεί σε αποδυνάμωση και εξάρτηση
Το στίγμα της ψυχικής νόσου έχει ηλικία αιώνων στη συλλογική συνείδηση της ανθρωπότητας. «Σε διάφορες εποχές και κοινωνίες, πολλές ήταν οι ασθένειες που πήραν το χαρακτήρα “στίγματος”, ο καρκίνος, η φυματίωση, το AIDS», επισημαίνουν οι Αιμιλία Πανάγου και Μαρία Μητροσύλη. «Οι διαταραχές που στιγματίζονταν θεωρούνταν ανυπόληπτες και εξευτελιστικές. Αναμφίβολα όμως, η πιο στιγματισμένη μεταξύ όλων είναι η ψυχική νόσος», τονίζουν και προσθέτουν:
«Ιστορικά, οι άνθρωποι με ψυχική αναπηρία αποκλείστηκαν και περιθωριοποιήθηκαν από την κοινωνία θεωρούμενοι ως ανίκανοι να παίρνουν αποφάσεις για τον εαυτό τους και τα σημαντικά ζητήματα της ζωής τους. Όχι μόνο οι μύθοι και το στίγμα για την ψυχική αναπηρία έχουν οδηγήσει σε προκαταλήψεις για την απόλαυση αγαθών, όπως η στέγαση, η εργασία και η εκπαίδευση, αλλά επιπλέον έχουν δημιουργήσει μια κοινωνική κατηγορία που έχει συστηματικά αποδυναμωθεί και εξαρτηθεί σε ένα σύστημα υγείας που δεν ανταποκρίνεται στις ανάγκες της».

Share This:

Comments are closed, but trackbacks and pingbacks are open.